فصل پنجم وضعيت علمى و فرهنگى شيعيان مبانى اساسى علوم اسلامى برپايهء دو ركن قرآن و سنت ، سنت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سنت ائمه معصومين عليهم السّلام ، استوار است ؛ پيامبر بارها در حديث ثقلين و موارد ديگر به آن تأكيد و تصريح داشته همواره مسلمانان را به بهره‌گيرى و تمسك به اين‌دو فرا مىخوانده است . شيعيان باتوجه به فرموده‌هاى نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله و تأكيدات ائمه معصومين عليهم السّلام ، در اين زمينه جديت و كوشش فراوانى به خرج دادند و از سال‌هاى آغازين شكل‌گيرى جامعهء اسلامى ، به فراگيرى و حفظ و انتقال اين مبانى علمى همت گماردند . قرآن به‌عنوان مصدرى متفق عليه ميان همهء مسلمانان ، به صورت مدون درآمد و در اختيار همگان قرار گرفت ؛ اما ركن ديگر ، يعنى سنت دچار ناملايماتى گرديد . حاكمان پس از نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله بنا به مصلحت خويش از تدوين و نشر سنت نبوى جلوگيرى كردند . اين اقدام مدت‌ها ادامه يافت و در دوران حكومت معاويه با شدت هرچه بيشترى پىگيرى شد . علاوه بر اين ، توطئهء جعل و وضع احاديث نيز ، آن‌گونه كه به مذاق حكومت خوش آيد ، بدان افزوده شد . در چنين وضعيتى شيعيان ، باتوجه به تأكيدات پيشوايان دين ، به ثبت و ضبط علوم اهل بيت عليهم السّلام پرداختند . اين شيوه‌اى بود كه ائمه عليهم السّلام خود بدان عمل مىكردند و